Πώς η Ουάσινγκτον διαλύει το καρτέλ του πετρελαίου για να ελέγξει τον πλανήτη…
Σε περίοδο πρωτοφανούς αβεβαιότητας εισέρχεται η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, καθώς μια από τις πιο επιδραστικές χώρες του πλανήτη στον ενεργειακό χάρτη προχωρά σε μια κίνηση που ήδη χαρακτηρίζεται ως ιστορική ρήξη.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (UAE) ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από τον OPEC και το σχήμα OPEC+, με ισχύ από την 1η Μαΐου 2026, προκαλώντας σοκ στις διεθνείς αγορές και έντονες ανησυχίες για το μέλλον της σταθερότητας στις τιμές του πετρελαίου.
Ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών των UAE, Suhail Al Mazrouei, ήταν σαφής:
«Πιστεύουμε ότι ο κόσμος θα χρειαστεί περισσότερη ενέργεια στο μέλλον και η αποχώρηση από τον OPEC και τον OPEC+ θα μας επιτρέψει να καλύψουμε αυτές τις ανάγκες, συνεχίζοντας παράλληλα να συνεργαζόμαστε με εταίρους και επενδυτές».
Όμως πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, οι αγορές βλέπουν κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: την αρχή του τέλους της ενιαίας παραγωγικής πειθαρχίας που για δεκαετίες συγκρατούσε τις τιμές του πετρελαίου.
Να σημειωθεί πως η εξέλιξη έγινε θερμά δεκτή στον Λευκό Οίκο ως νίκη για τον Trump, ο οποίος εδώ και χρόνια επιτίθεται ανοιχτά κατά του OPEC, κατηγορώντας τον ότι στρεβλώνει τις τιμές του πετρελαίου μέσω τεχνητής προσαρμογής της προσφοράς αντί να αφήνει την αγορά να λειτουργεί ελεύθερα.
Σε μια ομιλία με έντονο ύφος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2018, είχε κατηγορήσει τον οργανισμό ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο».
Προφανώς η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποτελεί ισχυρό πλήγμα για το μέλλον του OPEC, καθώς αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξής του.
Επισημαίνεται πως το πετρέλαιο WTI ξεπερνά τα 100 δολ. και τo Brent τα 110 δολ.
Το τέλος των ποσοστώσεων
Με την αποχώρηση από τον OPEC, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παύουν να δεσμεύονται από ποσοστώσεις παραγωγής και αποκτούν πλήρη ελευθερία να παράγουν και να εξάγουν πετρέλαιο σύμφωνα με τις δικές τους στρατηγικές και τα συμφέροντα της αγοράς.
Η κίνηση αυτή, που δεν φαίνεται να έχει συντονιστεί με άλλα μέλη του καρτέλ, θεωρείται ήδη από αναλυτές ως σοβαρό πλήγμα στην ενότητα του OPEC και κυρίως στη συνοχή που είχε επιβάλει η Σαουδική Αραβία ως de facto ηγέτης.
Σύμφωνα με το Reuters, η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποδειχθεί στρατηγική ήττα για το Riyad, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι ενδέχεται να αναδιαμορφώσει πλήρως την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Ακόμη πιο εκρηκτική είναι η πολιτική διάσταση: διεθνείς αναλυτές αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο η απόφαση να συνδέεται έμμεσα με την πίεση του Donald Trump, ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορήσει τον OPEC για τεχνητή αύξηση των τιμών του πετρελαίου και είχε συνδέσει την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς τα κράτη του Κόλπου με την ενεργειακή τους πολιτική.
Η γεωγραφία, όμως, δεν συγχωρεί πολιτικούς πειραματισμούς.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν κρίσιμες υποδομές, όπως το λιμάνι Fujairah, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους ανεφοδιασμού δεξαμενόπλοιων στην περιοχή, καθώς και τον στρατηγικό αγωγό Habshan–Fujairah, που επιτρέπει τη μεταφορά πετρελαίου παρακάμπτοντας το ευάλωτο Στενό του Hormuz.
Ωστόσο, η υφιστάμενη δυναμικότητα του συστήματος καλύπτει μόλις το 36–50% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και με πλήρη αξιοποίηση των υποδομών, πάνω από 1,7–2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως θα εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη διέλευση μέσω του Περσικού Κόλπου.
Αυτό καθιστά την ενεργειακή στρατηγική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ευάλωτη σε γεωπολιτικές εντάσεις, ιδιαίτερα όσο δεν υπάρχει σταθερή συμφωνία με το Ιράν.
Επιθέσεις, αστάθεια και το φάντασμα της σύγκρουσης
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι λιμενικές υποδομές έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο.
Τον Μάρτιο, επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν προσωρινή παράλυση σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, ενώ ακόμη και μετά την αποκατάσταση μέρους της λειτουργίας, ο τερματικός σταθμός Mena Fujairah παραμένει με περιορισμένη δυναμικότητα λόγω ζημιών.
Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν, η στρατηγική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για αύξηση εσόδων μέσω πλήρους παραγωγικής ευελιξίας φαίνεται να σκοντάφτει στην ίδια την πραγματικότητα της ασφάλειας στην περιοχή.
Παράλληλα, μια ενδεχόμενη πτώση των τιμών του πετρελαίου μετά την αύξηση προσφοράς ενδέχεται να πλήξει σοβαρά τον κρατικό προϋπολογισμό των Εμιράτων, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο.
Για την παγκόσμια οικονομία, η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο από μια απλή αλλαγή παραγωγικών ποσοστώσεων: το τέλος της εποχής των σχετικά προβλέψιμων τιμών πετρελαίου.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν το τρίτο μεγαλύτερο μέλος του OPEC σε επίπεδο ποσοστώσεων, και η αποχώρησή τους δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια — είναι δομική ρωγμή στο ίδιο το οικοδόμημα της παγκόσμιας ενεργειακής ισορροπίας.
Η απόφαση θεωρείται καθαρά πολιτική και ενδέχεται να αναδιαμορφώσει συμμαχίες δεκαετιών, ενώ ήδη προκαλεί ανησυχία για πιθανό κύμα αστάθειας στις αγορές ενέργειας.
Ένα νέο ενεργειακό τοπίο υπό διαμόρφωση
Το Abu Dhabi είχε ενταχθεί στον OPEC ήδη από το 1967, πριν ακόμη τη δημιουργία του ενιαίου κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων το 1971.
Σήμερα, σχεδόν έξι δεκαετίες αργότερα, φαίνεται να γυρίζει σελίδα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο αβεβαιότητας.
Ο OPEC, που ιδρύθηκε το 1960 από χώρες όπως το Ιράν, το Ιράκ, το Kuwait, η Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα, μαζί με το σχήμα OPEC+ που ενσωμάτωσε μεγάλους ανεξάρτητους παραγωγούς όπως η Ρωσία, ελέγχει περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αν επιβεβαιωθεί πλήρως στην πράξη, δεν αποτελεί απλώς μια αποχώρηση από έναν οργανισμό.
Αποτελεί πιθανώς την αρχή μιας νέας εποχής ενεργειακής αναρχίας, όπου η γεωπολιτική θα υπαγορεύει τις τιμές πιο έντονα από ποτέ.
Και σε αυτό το νέο τοπίο, τίποτα πλέον δεν μοιάζει δεδομένο.
Η κρίση που απειλεί να αλλάξει τον κόσμο όπως τον ξέρουμε
Στο μεταξύ, οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που προκαλούν έντονη ανησυχία στις αγορές και στους κυβερνητικούς μηχανισμούς, με την αγορά υδρογονανθράκων να βρίσκεται, σύμφωνα με αναλυτές, «σε βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση».
Ο Ρώσος αναπληρωτής πρωθυπουργός Alexander Novak προειδοποιεί ότι η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς μεγάλος αριθμός βαρελιών δεν έχει φτάσει στην αγορά, ενώ δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Hormuz.
Όπως τονίζει, θα χρειαστούν «αρκετοί μήνες» για να αποκατασταθεί η ισορροπία, εάν αυτό τελικά καταστεί δυνατό.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι, προς το παρόν, η κρίση δεν έχει οδηγήσει σε κατάρρευση της ζήτησης.
Ωστόσο, οι traders προειδοποιούν ότι ακόμη και τυχόν παρατεταμένο κλείσιμο του Hormuz θα πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, οδηγώντας σε απότομη ανατροπή της ενεργειακής ισορροπίας.
Σύμφωνα με τον Stanislav Mitrakhovich, κορυφαίο εμπειρογνώμονα στο Εθνικό Ταμείο Ενεργειακής Ασφάλειας και στο Χρηματοοικονομικό Πανεπιστήμιο υπό την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η αγορά βρίσκεται ήδη σε επικίνδυνη διάσταση τιμών: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης κινούνται αισθητά χαμηλότερα από τις τιμές spot, γεγονός που «υποδηλώνει πιθανή φυσική έλλειψη πετρελαίου εάν η κρίση συνεχιστεί».
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι, όπως σημειώνεται, η αβεβαιότητα έχει αρχίσει να μεταφέρεται και στα προϊόντα πετρελαίου, τα οποία αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από το ίδιο το αργό πετρέλαιο. Η αγορά, όπως επισημαίνεται, «ποντάρει» σε γρήγορη αποκλιμάκωση, χωρίς όμως καμία εγγύηση ότι αυτό θα συμβεί.
Ένας κόσμος με άνισες αντοχές
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι έντονα άνιση.
Οι πλούσιες χώρες, προς το παρόν, δεν αντιμετωπίζουν άμεσες ελλείψεις.
Αντίθετα, οι φτωχότερες περιοχές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία και τμήματα της Αφρικής, έχουν ήδη μειώσει ή σχεδόν μηδενίσει τις εισαγωγές καυσίμων.
Ωστόσο, ακόμη και οι ανεπτυγμένες οικονομίες εκτιμάται ότι μπορούν να αντέξουν μόνο για λίγους μήνες, πριν αρχίσουν να εξαντλούνται τα στρατηγικά αποθέματα.
Η ιστορική αναφορά στην πετρελαϊκή κρίση του 1973 επανέρχεται απειλητικά στο προσκήνιο.
Όπως τονίζεται, η εκρηκτική άνοδος των τιμών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια νέα παγκόσμια στροφή σε πράσινες τεχνολογίες, αλλά και σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως η πυρηνική, με νέους όμως γεωπολιτικούς και τεχνολογικούς κινδύνους.
Για τη Ρωσία, η άνοδος των τιμών αποτελεί διπλής όψης πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, οι εταιρείες πετρελαίου και ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός επωφελούνται σημαντικά. Από την άλλη, η αβεβαιότητα παραμένει κυρίαρχη.
Ο οικονομολόγος Nikita Maslenikov επισημαίνει ότι, παρά την άνοδο του Urals στα 99 δολάρια ανά βαρέλι τον Απρίλιο, οι συνθήκες παραμένουν εύθραυστες.
Η προσωρινή άδεια λειτουργίας ρωσικών πετρελαϊκών δραστηριοτήτων από τις ΗΠΑ μέχρι τις 16 Μαΐου προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο αστάθειας.
Παρότι τα έσοδα του προϋπολογισμού αναμένεται να ενισχυθούν σημαντικά, η αύξηση του κόστους μεταφοράς, logistics και διακανονισμών απειλεί να «ροκανίσει» τα οφέλη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία λειτουργεί πλέον σε καθεστώς σχεδόν «χειροκίνητης διαχείρισης», με κρατικούς φορείς να παρεμβαίνουν άμεσα στις συμφωνίες προμήθειας. Η στρατηγική, ωστόσο, παραμένει ασαφής, καθώς οι ισορροπίες μεταξύ εσωτερικής τιμολόγησης, εξαγωγών και φορολογικών μηχανισμών είναι εξαιρετικά εύθραυστες.
Την ίδια στιγμή, η εξάντληση των εύκολα προσβάσιμων κοιτασμάτων καθιστά την παραγωγή πιο δαπανηρή, ενώ οι επενδύσεις που απαιτούνται ξεπερνούν τις τρέχουσες δυνατότητες πολλών εταιρειών.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά τη διάρκεια της κρίσης.
Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου μπορεί να διατηρηθούν για τρία έως πέντε χρόνια, με πλήρη αποκατάσταση των παγκόσμιων ροών να παραμένει αβέβαιη.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, δεν πρόκειται να επιστρέψει σε ρωσικές προμήθειες πριν υπάρξει πολιτική λύση στο ουκρανικό ζήτημα, ενώ η μετάβαση προς πράσινη ή πυρηνική ενέργεια παραμένει γεμάτη προκλήσεις.
www.bankingnews.gr
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (UAE) ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από τον OPEC και το σχήμα OPEC+, με ισχύ από την 1η Μαΐου 2026, προκαλώντας σοκ στις διεθνείς αγορές και έντονες ανησυχίες για το μέλλον της σταθερότητας στις τιμές του πετρελαίου.
Ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών των UAE, Suhail Al Mazrouei, ήταν σαφής:
«Πιστεύουμε ότι ο κόσμος θα χρειαστεί περισσότερη ενέργεια στο μέλλον και η αποχώρηση από τον OPEC και τον OPEC+ θα μας επιτρέψει να καλύψουμε αυτές τις ανάγκες, συνεχίζοντας παράλληλα να συνεργαζόμαστε με εταίρους και επενδυτές».
Όμως πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, οι αγορές βλέπουν κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: την αρχή του τέλους της ενιαίας παραγωγικής πειθαρχίας που για δεκαετίες συγκρατούσε τις τιμές του πετρελαίου.
Να σημειωθεί πως η εξέλιξη έγινε θερμά δεκτή στον Λευκό Οίκο ως νίκη για τον Trump, ο οποίος εδώ και χρόνια επιτίθεται ανοιχτά κατά του OPEC, κατηγορώντας τον ότι στρεβλώνει τις τιμές του πετρελαίου μέσω τεχνητής προσαρμογής της προσφοράς αντί να αφήνει την αγορά να λειτουργεί ελεύθερα.
Σε μια ομιλία με έντονο ύφος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2018, είχε κατηγορήσει τον οργανισμό ότι «εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο».
Προφανώς η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποτελεί ισχυρό πλήγμα για το μέλλον του OPEC, καθώς αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξής του.
Επισημαίνεται πως το πετρέλαιο WTI ξεπερνά τα 100 δολ. και τo Brent τα 110 δολ.
Το τέλος των ποσοστώσεων
Με την αποχώρηση από τον OPEC, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παύουν να δεσμεύονται από ποσοστώσεις παραγωγής και αποκτούν πλήρη ελευθερία να παράγουν και να εξάγουν πετρέλαιο σύμφωνα με τις δικές τους στρατηγικές και τα συμφέροντα της αγοράς.
Η κίνηση αυτή, που δεν φαίνεται να έχει συντονιστεί με άλλα μέλη του καρτέλ, θεωρείται ήδη από αναλυτές ως σοβαρό πλήγμα στην ενότητα του OPEC και κυρίως στη συνοχή που είχε επιβάλει η Σαουδική Αραβία ως de facto ηγέτης.
Σύμφωνα με το Reuters, η εξέλιξη αυτή μπορεί να αποδειχθεί στρατηγική ήττα για το Riyad, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι ενδέχεται να αναδιαμορφώσει πλήρως την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Ακόμη πιο εκρηκτική είναι η πολιτική διάσταση: διεθνείς αναλυτές αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο η απόφαση να συνδέεται έμμεσα με την πίεση του Donald Trump, ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορήσει τον OPEC για τεχνητή αύξηση των τιμών του πετρελαίου και είχε συνδέσει την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη προς τα κράτη του Κόλπου με την ενεργειακή τους πολιτική.
Η γεωγραφία, όμως, δεν συγχωρεί πολιτικούς πειραματισμούς.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν κρίσιμες υποδομές, όπως το λιμάνι Fujairah, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους ανεφοδιασμού δεξαμενόπλοιων στην περιοχή, καθώς και τον στρατηγικό αγωγό Habshan–Fujairah, που επιτρέπει τη μεταφορά πετρελαίου παρακάμπτοντας το ευάλωτο Στενό του Hormuz.
Ωστόσο, η υφιστάμενη δυναμικότητα του συστήματος καλύπτει μόλις το 36–50% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και με πλήρη αξιοποίηση των υποδομών, πάνω από 1,7–2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως θα εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη διέλευση μέσω του Περσικού Κόλπου.
Αυτό καθιστά την ενεργειακή στρατηγική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ευάλωτη σε γεωπολιτικές εντάσεις, ιδιαίτερα όσο δεν υπάρχει σταθερή συμφωνία με το Ιράν.
Επιθέσεις, αστάθεια και το φάντασμα της σύγκρουσης
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι λιμενικές υποδομές έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο.
Τον Μάρτιο, επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν προσωρινή παράλυση σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, ενώ ακόμη και μετά την αποκατάσταση μέρους της λειτουργίας, ο τερματικός σταθμός Mena Fujairah παραμένει με περιορισμένη δυναμικότητα λόγω ζημιών.
Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν, η στρατηγική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για αύξηση εσόδων μέσω πλήρους παραγωγικής ευελιξίας φαίνεται να σκοντάφτει στην ίδια την πραγματικότητα της ασφάλειας στην περιοχή.
Παράλληλα, μια ενδεχόμενη πτώση των τιμών του πετρελαίου μετά την αύξηση προσφοράς ενδέχεται να πλήξει σοβαρά τον κρατικό προϋπολογισμό των Εμιράτων, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο.
Για την παγκόσμια οικονομία, η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC σηματοδοτεί κάτι βαθύτερο από μια απλή αλλαγή παραγωγικών ποσοστώσεων: το τέλος της εποχής των σχετικά προβλέψιμων τιμών πετρελαίου.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν το τρίτο μεγαλύτερο μέλος του OPEC σε επίπεδο ποσοστώσεων, και η αποχώρησή τους δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια — είναι δομική ρωγμή στο ίδιο το οικοδόμημα της παγκόσμιας ενεργειακής ισορροπίας.
Η απόφαση θεωρείται καθαρά πολιτική και ενδέχεται να αναδιαμορφώσει συμμαχίες δεκαετιών, ενώ ήδη προκαλεί ανησυχία για πιθανό κύμα αστάθειας στις αγορές ενέργειας.
Ένα νέο ενεργειακό τοπίο υπό διαμόρφωση
Το Abu Dhabi είχε ενταχθεί στον OPEC ήδη από το 1967, πριν ακόμη τη δημιουργία του ενιαίου κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων το 1971.
Σήμερα, σχεδόν έξι δεκαετίες αργότερα, φαίνεται να γυρίζει σελίδα, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο αβεβαιότητας.
Ο OPEC, που ιδρύθηκε το 1960 από χώρες όπως το Ιράν, το Ιράκ, το Kuwait, η Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα, μαζί με το σχήμα OPEC+ που ενσωμάτωσε μεγάλους ανεξάρτητους παραγωγούς όπως η Ρωσία, ελέγχει περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αν επιβεβαιωθεί πλήρως στην πράξη, δεν αποτελεί απλώς μια αποχώρηση από έναν οργανισμό.
Αποτελεί πιθανώς την αρχή μιας νέας εποχής ενεργειακής αναρχίας, όπου η γεωπολιτική θα υπαγορεύει τις τιμές πιο έντονα από ποτέ.
Και σε αυτό το νέο τοπίο, τίποτα πλέον δεν μοιάζει δεδομένο.
Η κρίση που απειλεί να αλλάξει τον κόσμο όπως τον ξέρουμε
Στο μεταξύ, οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα που προκαλούν έντονη ανησυχία στις αγορές και στους κυβερνητικούς μηχανισμούς, με την αγορά υδρογονανθράκων να βρίσκεται, σύμφωνα με αναλυτές, «σε βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση».
Ο Ρώσος αναπληρωτής πρωθυπουργός Alexander Novak προειδοποιεί ότι η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς μεγάλος αριθμός βαρελιών δεν έχει φτάσει στην αγορά, ενώ δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Hormuz.
Όπως τονίζει, θα χρειαστούν «αρκετοί μήνες» για να αποκατασταθεί η ισορροπία, εάν αυτό τελικά καταστεί δυνατό.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι, προς το παρόν, η κρίση δεν έχει οδηγήσει σε κατάρρευση της ζήτησης.
Ωστόσο, οι traders προειδοποιούν ότι ακόμη και τυχόν παρατεταμένο κλείσιμο του Hormuz θα πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, οδηγώντας σε απότομη ανατροπή της ενεργειακής ισορροπίας.
Σύμφωνα με τον Stanislav Mitrakhovich, κορυφαίο εμπειρογνώμονα στο Εθνικό Ταμείο Ενεργειακής Ασφάλειας και στο Χρηματοοικονομικό Πανεπιστήμιο υπό την κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η αγορά βρίσκεται ήδη σε επικίνδυνη διάσταση τιμών: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης κινούνται αισθητά χαμηλότερα από τις τιμές spot, γεγονός που «υποδηλώνει πιθανή φυσική έλλειψη πετρελαίου εάν η κρίση συνεχιστεί».
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι, όπως σημειώνεται, η αβεβαιότητα έχει αρχίσει να μεταφέρεται και στα προϊόντα πετρελαίου, τα οποία αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από το ίδιο το αργό πετρέλαιο. Η αγορά, όπως επισημαίνεται, «ποντάρει» σε γρήγορη αποκλιμάκωση, χωρίς όμως καμία εγγύηση ότι αυτό θα συμβεί.
Ένας κόσμος με άνισες αντοχές
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι έντονα άνιση.
Οι πλούσιες χώρες, προς το παρόν, δεν αντιμετωπίζουν άμεσες ελλείψεις.
Αντίθετα, οι φτωχότερες περιοχές, όπως η Νοτιοανατολική Ασία και τμήματα της Αφρικής, έχουν ήδη μειώσει ή σχεδόν μηδενίσει τις εισαγωγές καυσίμων.
Ωστόσο, ακόμη και οι ανεπτυγμένες οικονομίες εκτιμάται ότι μπορούν να αντέξουν μόνο για λίγους μήνες, πριν αρχίσουν να εξαντλούνται τα στρατηγικά αποθέματα.
Η ιστορική αναφορά στην πετρελαϊκή κρίση του 1973 επανέρχεται απειλητικά στο προσκήνιο.
Όπως τονίζεται, η εκρηκτική άνοδος των τιμών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια νέα παγκόσμια στροφή σε πράσινες τεχνολογίες, αλλά και σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως η πυρηνική, με νέους όμως γεωπολιτικούς και τεχνολογικούς κινδύνους.
Για τη Ρωσία, η άνοδος των τιμών αποτελεί διπλής όψης πραγματικότητα. Από τη μία πλευρά, οι εταιρείες πετρελαίου και ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός επωφελούνται σημαντικά. Από την άλλη, η αβεβαιότητα παραμένει κυρίαρχη.
Ο οικονομολόγος Nikita Maslenikov επισημαίνει ότι, παρά την άνοδο του Urals στα 99 δολάρια ανά βαρέλι τον Απρίλιο, οι συνθήκες παραμένουν εύθραυστες.
Η προσωρινή άδεια λειτουργίας ρωσικών πετρελαϊκών δραστηριοτήτων από τις ΗΠΑ μέχρι τις 16 Μαΐου προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο αστάθειας.
Παρότι τα έσοδα του προϋπολογισμού αναμένεται να ενισχυθούν σημαντικά, η αύξηση του κόστους μεταφοράς, logistics και διακανονισμών απειλεί να «ροκανίσει» τα οφέλη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία λειτουργεί πλέον σε καθεστώς σχεδόν «χειροκίνητης διαχείρισης», με κρατικούς φορείς να παρεμβαίνουν άμεσα στις συμφωνίες προμήθειας. Η στρατηγική, ωστόσο, παραμένει ασαφής, καθώς οι ισορροπίες μεταξύ εσωτερικής τιμολόγησης, εξαγωγών και φορολογικών μηχανισμών είναι εξαιρετικά εύθραυστες.
Την ίδια στιγμή, η εξάντληση των εύκολα προσβάσιμων κοιτασμάτων καθιστά την παραγωγή πιο δαπανηρή, ενώ οι επενδύσεις που απαιτούνται ξεπερνούν τις τρέχουσες δυνατότητες πολλών εταιρειών.
Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά τη διάρκεια της κρίσης.
Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου μπορεί να διατηρηθούν για τρία έως πέντε χρόνια, με πλήρη αποκατάσταση των παγκόσμιων ροών να παραμένει αβέβαιη.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, δεν πρόκειται να επιστρέψει σε ρωσικές προμήθειες πριν υπάρξει πολιτική λύση στο ουκρανικό ζήτημα, ενώ η μετάβαση προς πράσινη ή πυρηνική ενέργεια παραμένει γεμάτη προκλήσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών